مفاهیم و واژه‌نامه
این صفحه برای کسی است که برنامه‌نویس نیست یا تازه شروع کرده است: هر اصطلاحی که در مستندات می‌بینید، اینجا به زبان ساده توضیح داده شده است.
پایه‌ها
- وب سرویس (API): راهی برای اینکه یک برنامه، بدون پنل و کلیک، از آریانت چیزی بخواهد: «یک سرور بساز»، «فهرست فاکتورها را بده». برنامه یک درخواست HTTP می‌فرستد و پاسخ را به صورت JSON می‌گیرد.
- endpoint: یک آدرس مشخص از وب سرویس همراه با متد آن، مثل
GET /servers(فهرست سرورها) یاPOST /servers(ساخت سرور). متدها:GETخواندن،POSTساختن یا انجام کار،PUT/PATCHتغییر،DELETEحذف. - JSON: قالب متنی ساده‌ای که داده را به صورت کلید و مقدار نشان می‌دهد، مثل
{"name": "web-1"}. - OpenAPI: یک فایل ماشین‌خوان که همه endpointهای یک وب سرویس را توصیف می‌کند. ابزارها از روی آن مستندات تعاملی یا کد کلاینت می‌سازند (مرجع API).
- CLI: برنامه خط فرمان
arianet؛ همان کارهای پنل را با تایپ دستور در ترمینال انجام می‌دهد (CLI). - Terraform: ابزاری که زیرساخت (سرور، شبکه، فایروال) را در فایل‌های متنی تعریف می‌کند و همان را می‌سازد؛ «زیرساخت به صورت کد» (Terraform).
حساب و دسترسی
- توکن API: رمز مخصوص برنامه‌ها. به جای نام کاربری و رمز عبور، برنامه با توکن خودش را معرفی می‌کند. مثل رمز با آن رفتار کنید (احراز هویت).
- دسترسی (scope): محدوده کارهایی که یک توکن مجاز است. توکنی که فقط
cloud:servers:readدارد می‌تواند سرورها را ببیند اما نمی‌تواند چیزی بسازد یا پاک کند. - کیف پول: موجودی حساب شما. هزینه سفارش‌ها و صورتحساب ساعتی از آن کسر می‌شود؛ اگر کافی نباشد پاسخ
402می‌گیرید. - پروژه و برچسب (label): راه‌هایی برای دسته‌بندی منابع ابر؛ مثلاً همه سرورهای یک مشتری در یک پروژه، یا برچسب
env=prodروی سرورهای اصلی.
مکان
- ریجن (region): یک منطقه جغرافیایی با نصب جداگانه سرویس، مثل
iran-1. در بعضی وب سرویس‌ها با هدرArianet-Regionانتخاب می‌شود. - دیتاسنتر (datacenter): ساختمان و سخت‌افزاری که سرور شما واقعاً در آن روشن است. هر ریجن یک یا چند دیتاسنتر دارد و هر دیتاسنتر کدی مثل
ovhیاthr-1دارد.
سرور و محاسبات
- سرور ابری / VPS: یک کامپیوتر مجازی با سیستم‌عامل خودش که به اینترنت وصل است. سرور ابری ساعتی حساب می‌شود و منابعش (دیسک، شبکه، IP) جدا قابل مدیریت‌اند.
- سرور اختصاصی: یک سرور فیزیکی کامل که فقط مال شماست؛ ماهانه حساب می‌شود و تحویلش چند مرحله دارد.
- پلن (plan): اندازه سرور: تعداد هسته پردازنده، مقدار حافظه، دیسک و قیمت.
- ایمیج (image): سیستم‌عامل آماده‌ای که سرور با آن نصب می‌شود، مثل
ubuntu-24.04. - cloud-init (user data): اسکریپتی که بار اول روشن شدن سرور اجرا می‌شود؛ مثلاً برای نصب خودکار نرم‌افزار.
- rescue: حالت نجات: سرور با یک سیستم‌عامل موقت روشن می‌شود تا بتوانید دیسک اصلی را تعمیر کنید.
- عملیات ناهمگام (action): کاری که چند ثانیه یا چند دقیقه طول می‌کشد (مثل ساخت سرور). وب سرویس فوراً جواب می‌دهد «شروع شد» و شما وضعیت را بعداً می‌پرسید.
ذخیره‌سازی و پشتیبان
- دیسک (volume): فضای ذخیره‌سازی جدا که به سرور وصل می‌شود و می‌توان آن را جدا کرد و به سرور دیگری وصل کرد.
- اسنپ‌شات (snapshot): عکس کامل دیسک سرور در یک لحظه؛ برای ساخت سرور جدید یا برگشت به همان حالت.
- پشتیبان (backup): نسخه‌های خودکار روزانه از سرور که برای مدت محدودی نگه داشته می‌شوند.
شبکه
- IP اصلی، IP شناور، IP الاستیک: IP اصلی آدرس عمومی خود سرور است. IP شناور و الاستیک آدرس‌هایی هستند که مستقل از سرور نگه داشته می‌شوند و می‌توانید آن‌ها را از یک سرور به سرور دیگر منتقل کنید.
- شبکه خصوصی: شبکه‌ای که فقط سرورهای شما به آن وصل‌اند؛ برای ارتباط امن سرورها با هم بدون عبور از اینترنت.
- فایروال: قوانینی که می‌گویند کدام ترافیک به سرور برسد، مثلاً فقط پورت‌های ۲۲ و ۴۴۳.
- لود بالانسر: ترافیک ورودی را بین چند سرور پخش می‌کند تا اگر یکی از کار افتاد سایت پایین نرود.
- NAT gateway: به سرورهایی که IP عمومی ندارند اجازه می‌دهد به اینترنت دسترسی داشته باشند.
هاست و پیامک
- هاست اشتراکی: فضای میزبانی وب‌سایت روی سروری که با دیگران مشترک است، همراه کنترل پنل (cPanel یا DirectAdmin)، ایمیل، دیتابیس و DNS.
- نمایندگی هاست (reseller): اکانتی که خودش می‌تواند برای مشتری‌هایش اکانت هاست بسازد و بفروشد.
- DNS: دفترچه تلفن اینترنت؛ می‌گوید نام دامنه شما به کدام IP اشاره کند.
- خط پیامک: شماره‌ای که پیامک از آن ارسال می‌شود؛ خط عمومی یا خط اختصاصی خودتان.
- وب‌هوک (webhook): آدرسی در برنامه شما که آریانت هنگام رخ دادن اتفاقی (مثل تحویل پیامک) به آن خبر می‌دهد.
صورتحساب
- صورتحساب ساعتی: هزینه به ازای هر ساعتی که منبع وجود دارد کسر می‌شود؛ ماهانه حداکثر ۷۳۰ ساعت حساب می‌شود.
- ایدمپوتنسی (idempotency): تضمین اینکه اگر یک سفارش را به‌خاطر قطعی شبکه دوباره بفرستید، دو بار انجام و دو بار حساب نشود (جزئیات).
- محدودیت نرخ (rate limit): سقف تعداد درخواست در دقیقه یا ساعت؛ اگر از آن بگذرید پاسخ
429می‌گیرید و باید کمی صبر کنید.